ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIREPrawo
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


PATRON MERYTORYCZNY
Kancelaria prawnicza Wardyński i Wspólnicy

Prawo

MATERIAŁY PROBLEMOWE

Zmiany zasad odpowiedzialności solidarnej - perspektywa podwykonawcy inwestycji budowlanych w branży energetycznej
18.05.2017r. 05:02

Marcin Chomiuk - Partner, Mateusz Jaworski - Associate w Zespole Postępowań Sądowych i Infrastruktury, Kancelaria Jara Drapała & Partners
W procesy inwestycyjne w branży energetycznej włączeni są zazwyczaj liczni podwykonawcy robót budowlanych. Podmioty te powinny szczególnie wnikliwie zapoznać się z wchodzącymi od 1.06.2017 r. zmianami przepisów dotyczących solidarnej odpowiedzialności inwestorów i generalnych wykonawców za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcom i dalszym podwykonawcom. Wraz ze zmianami pojawi się szereg ryzyk prawnych i finansowych, które podwykonawcy powinni zawczasu zminimalizować i zabezpieczyć dostosowując swoje procedury wewnętrzne do nowego stanu prawnego.
Powstanie solidarnej odpowiedzialności

Omawiane zmiany wprowadzone zostaną nowelizacją art. 6471 Kodeksu cywilnego dokonanego Ustawą z 9.03.2017 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności ("Ustawa"). Przede wszystkim wprowadzone zostaną dwa tryby powstania odpowiedzialności solidarnej, poprzez: dokonanie zgłoszenia albo zawarcie umowy.

- Dokonanie zgłoszenia inwestorowi

Pierwszym ze sposobów jest zgłoszenie inwestorowi szczegółowego przedmiotu robót powierzonych danemu podwykonawcy. W tym wariancie podwykonawcy przyznano bardziej aktywną rolę, aniżeli w przypadku obowiązujących dotychczas przepisów. Otóż zgłoszenia może dokonać generalny wykonawca, jak i właśnie podwykonawca. Rozwiązanie to powinno zabezpieczać interesy podwykonawcy w przypadku bierności wykonawcy (generalnego wykonawcy). Ustawa przewiduje wprost, że zgłoszenie powinno zostać dokonane jeszcze przed przystąpieniem przez wykonawcę do wykonywania robót.

Istotnym ułatwieniem dla podwykonawcy jest rezygnacja przez ustawodawcę z wymogu przedstawienia inwestorowi umowy podwykonawczej lub jej projektu. Rozwiązanie to powinno przynieść znaczne uproszczenie i skrócenie procesu prowadzące do powstania solidarnej odpowiedzialności inwestora i wykonawcy (generalnego wykonawcy) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy.

Zgłoszenia wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Przy jego sporządzaniu należy pamiętać o możliwie szczegółowym opisaniu przedmiotu robót, które ma wykonać dany podwykonawca, np. wykorzystując w tym celu dokumentację techniczną (projektową, wykonawczą etc.). Opis powinien pozwolić na dokonanie oceny wartości tychże robót. Tak precyzyjny opis pozwoli uniknąć, w przypadku sporu pomiędzy podwykonawcą a inwestorem, wątpliwości co do zakresu odpowiedzialności finansowej inwestora.

- Umowa pomiędzy inwestorem a wykonawcą

Alternatywnie wobec dokonania zgłoszenia, inwestor oraz generalny wykonawca będą mogli ustalić w umowie, jaki zakres prac będzie wykonany za pomocą oznaczonego podwykonawcy. Jest to rozwiązanie korzystne z perspektywy tego ostatniego, gdyż wyłącza konieczność dokonania inwestorowi zgłoszenia wykonywanych robót (inwestor nie będzie mógł także zgłosić sprzeciwu). Uregulowanie tej kwestii w umowie pomiędzy inwestorem i wykonawcą będzie równoznaczne z wyrażeniem przez inwestora zgody na wykonywanie konkretnych robót przez danego podwykonawcę oraz będzie skutkowało solidarną odpowiedzialnością inwestora i wykonawcy za zapłatę wynagrodzenia należnego temu podwykonawcy. Umowa może być zawarta wraz z umową o roboty budowlane, jak i w terminie późniejszym.

Sprzeciw inwestora

Inwestor jest uprawniony do zgłoszenia sprzeciwu w stosunku do zgłoszenia wykonywania robót przez oznaczonego podwykonawcę. Ma na to 30 dni od dnia doręczenia mu zgłoszenia. Sprzeciw wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności. Powinien być doręczony zarówno wykonawcy (generalnemu wykonawcy), jak i podwykonawcy, bez względu na to, kto dokonał zgłoszenia. Przy ocenie, czy inwestor zachował ten termin, istotna jest nie data wysłania (nadania) sprzeciwu, a moment, w którym wykonawca (generalny wykonawca) oraz podwykonawca mogli zapoznać się z tym sprzeciwem. W przypadku przesyłek pocztowych będzie to w praktyce moment podjęcia przez listonosza pierwszej próby doręczenia, a awizowanie przesyłki i jej późniejszy odbiór nie pozwoli na skutecznie "unicestwienie" sprzeciwu. Inwestor musi dochować 30 dniowy termin zarówno w stosunku do wykonawcy (generalnego wykonawcy), jak i podwykonawcy.

Warto również odnotować, że znowelizowany art. 6471 k.c. nie rozróżnia już sprzeciwu od zastrzeżeń. Rozwiązanie to zwiększa pewność obrotu, zwłaszcza z perspektywy podwykonawców. Dzięki temu powinni oni zyskać pewność, czy oświadczenie inwestora wyłączy jego odpowiedzialność, czy też nie, co w obecnym stanie prawnym bywa niezwykle problematyczne.

Kwotowe ograniczenie odpowiedzialności inwestora

Nowością, istotną zwłaszcza dla podwykonawców, jest wartościowe ograniczenie zakresu odpowiedzialności inwestora. Będzie on ponosił względem podwykonawcy odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia w wysokości ustalonej w umowie między podwykonawcą a wykonawcą, o ile wysokość ta nie przekracza wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy od inwestora za te roboty budowlane.

Praktyczne konsekwencje tego przepisu są bardzo doniosłe dla podwykonawców, gdyż w zakresie, w jakim wynagrodzenie uzgodnione w umowie podwykonawczej przekracza wynagrodzenia należne wykonawcy (generalnemu wykonawcy) od inwestora na mocy umowy głównej, inwestor nie będzie ponosił odpowiedzialności solidarnej z wykonawcą. Tym samym zapłaty tej nadwyżki podwykonawca będzie mógł domagać się jedynie od wykonawcy (generalnego wykonawcy).

Przykład:

W zgłoszeniu wykonawca (generalny wykonawca) wskazał inwestorowi, że szczegółowo opisany przedmiot robót (obejmujący etap I inwestycji) wykona w całości za pomocą podwykonawcy - spółki ABC sp. z o. o., a inwestor nie zgłosił sprzeciwu. W umowie głównej inwestor oraz wykonawca (generalny wykonawca) ustalili, że za wykonanie etapu I inwestycji należne będzie wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie 1.000.000 zł brutto. W umowie pomiędzy wykonawcą (generalnym wykonawcą) a spółką ABC sp. z o. o. strony umówiły się, że za wykonanie robót budowlanych (obejmujących etap I inwestycji) spółka ABC sp. z o. o. otrzyma wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie 1.250.000 zł brutto.

W tej sytuacji, solidarna odpowiedzialność inwestora za zapłatę wynagrodzenia na rzecz podwykonawcy - spółki ABC sp. z o. o. będzie ograniczona do kwoty 1.000.000 zł. Ewentualne żądanie tej spółki względem inwestora co do pozostałego wynagrodzenia, tj. kwoty 250.000 zł, będzie więc bezzasadne, a ewentualne powództwo przeciwko inwestorowi - podlegało oddaleniu. Żądanie w tym zakresie spółka ABC sp. z o. o. będzie mogła kierować jedynie względem swojego kontrahenta, czyli wykonawcy (generalnego wykonawcy).

Co jednak istotne, jak wynika ze sposobu sformułowania nowego art. 6471 § 3 k.c., ciężar dowodu co do okoliczności, iż wynagrodzenie zastrzeżone dla podwykonawcy w jego umowie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) przewyższa kwotę, która limituje odpowiedzialność inwestora, spoczywa jednak na inwestorze. Zatem w przypadku wytoczenia powództwa przez spółkę ABC sp. z o. o. przeciwko inwestorowi o zapłatę całej kwoty 1.250.000 zł, to inwestor powinien podnieść zarzut ograniczenia kwotowego swej odpowiedzialności oraz udowodnić, że kwota należna spółce ABC sp. z o. o. od wykonawcy (generalnego wykonawcy) przewyższa kwotę należną wykonawcy (generalnemu wykonawcy) od inwestora oraz w jakim zakresie.


Umowa z podwykonawcą w dowolnej formie

Znowelizowany art. 6471 k.c. znosi wymóg formy pisemnej dla umowy pomiędzy wykonawcą (generalnym wykonawcą) a podwykonawcą . Oznacza to, że podwykonawca może zawrzeć umowę z wykonawcą (generalnym) wykonawcą w każdej formie. Ta istotna liberalizacja wymogów może ułatwiać dochodzenie roszczeń przez podwykonawców i dalszych podwykonawcom, z którymi żadne umowy w formie pisemnej nie zostały zawarte. Przy czym pamiętać należy, że brak pisemnej umowy może stanowić dla podwykonawców trudność dowodową na etapie postępowania sądowego.

Dalsi podwykonawcy

Przedstawione wyżej regulacje znajdą odpowiednie zastosowanie do umów zawieranych przez podwykonawców z dalszymi podwykonawcami. W praktyce, dla dalszych podwykonawców oznacza to możliwość dokonania zgłoszenia zakontraktowanych robót wykonawcy (generalnemu wykonawcy) oraz inwestorowi. Obok podwykonawcy zgłoszenia będzie mógł dokonać jego kontrahent, czyli podmiot z którym zawarł on umowę, której odpowiedzialność ma dotyczyć.

Bezwzględnie obowiązujący charakter nowej regulacji

Nowelizacja nie zmienia charakteru prawnego regulacji zasad odpowiedzialności solidarnej, jako przepisów bezwzględnie obowiązujących. Umowy sprzeczne z treścią art. 6471 § 1-5 k.c. są nieważne. Zmiana względem dotychczasowego stanu prawnego ogranicza się do warstwy semantycznej, nie ingerując w istotę nowelizowanej regulacji.

Nowelizacja a zamówienia publiczne

Realizacja zamówień publicznych przy pomocy podwykonawców regulowana jest także Ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych ("p.z.p."). Dotąd przepisy art. 143a-143d oraz art. 6471 k.c. cechowały się wzajemną komplementarnością. Od 1.6.2017 r. nastąpi znaczna modyfikacja zależności pomiędzy obiema regulacjami. Otóż zgodnie ze zmienionym art. 143c ust. 8 p.z.p. do solidarnej odpowiedzialności zamawiającego, wykonawcy, podwykonawcy lub dalszego podwykonawcy z tytułu wykonanych robót budowlanych stosuje się przepisy k.c., jeżeli przepisy p.z.p. nie stanowią inaczej.

Ocena dokonanych zmian

Nowelizacja jest w dużej mierze korzystna dla podwykonawców - taki był jeden z jej celów. Uzyskują oni uprawnienie do zgłaszania wykonywanych robót bezpośrednio do inwestora. Wprowadzono domniemanie zgody inwestora na wykonywania zgłoszonych robót, od którego inwestor może się uwolnić poprzez zgłoszenie sprzeciwu. Jednolita forma sprzeciwu, rozwiewa wątpliwości co do skutków zgłoszenia zastrzeżeń, które zostaną wyeliminowane. Dodatkowo, dochodzenie należności będzie ułatwione poprzez zniesienie formy pisemnej, obowiązującej obecnie dla umów podwykonawczych. Jednocześnie pojawia się wiele wątpliwości: Jakie skutki będzie miało zgłoszenie dokonane po rozpoczęciu robót, gdy inwestor nie zgłosi sprzeciwu? Co z wynagrodzeniem za roboty wykonane pomiędzy dokonaniem zgłoszenia inwestorowi, a wyrażeniem przez niego sprzeciwu? Czy sprzeciw może dotyczyć tylko części, czy całości robót? Odpowiedzi na te i inne pytania wypracuje zapewne dopiero orzecznictwo w najbliższych kilku latach.

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2017
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE