ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIREPrawo
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


PATRON MERYTORYCZNY
Kancelaria prawnicza Wardyński i Wspólnicy

Prawo

MATERIAŁY PROBLEMOWE

Zmiany zasad odpowiedzialności solidarnej - perspektywa generalnego wykonawcy inwestycji budowlanych w branży energetycznej (cz. 3)
07.06.2017r. 05:09

Marcin Chomiuk partner i Piotr Stenko, radca prawny, Kancelaria Jara Drapała & Partners

Inwestycje budowlane w branży energetycznej cechuje duże skomplikowanie techniczne, logistyczne i prawne. Implikuje to konicznością zatrudniania przez generalnych podwykonawców licznych podwykonawców. Ci z kolei posługują się dalszymi podwykonawcami. Za organizację całości oraz wynik prac odpowiedzialny jest wobec inwestora generalny wykonawca. Z tego względu podmioty te powinny szczególnie dokładnie przyjrzeć się nowelizacji przepisów statuujących solidarną odpowiedzialność inwestora i generalnego podwykonawcy za wynagrodzenie należne podwykonawcom i dalszym podwykonawcom.
Cele nowelizacji

Zgodnie z intencją Ustawodawcy wprowadzona nowelizacja ma na celu "wyważenie interesów i zapewnienie słusznej ochrony inwestorowi i podwykonawcy, jako uczestników procesu budowlanego, w związku z odpowiedzialnością inwestora za zobowiązania wykonawcy wobec podwykonawcy". Jak widać interesy generalnych wykonawców zostały przez Ustawodawcę, przynajmniej werbalnie, przemilczane. Nadto, zdaniem Ustawodawcy, przyjęte zmiany "wychodzą naprzeciw aktualnym potrzebom rynku oraz rozwiewają liczne wątpliwości interpretacyjne zgłaszane przez doktrynę i judykaturę na gruncie art. 6471 k.c. w jego obecnym kształcie". Czy rzeczywiście będzie tak, jak chce Ustawodawca oraz jakie skutki dla praktyki odniosą wprowadzane zmiany, pokażą najbliższe miesiące, a nawet lata. Już lektura samego tekstu nowelizacji nasuwa bowiem szereg wątpliwości interpretacyjnych.

Od kiedy obowiązuje

Nowelizacja obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. Oznacza to, że będzie miała zastosowanie do umów o generalne wykonawstwo zawieranych od tego dnia. Nie jest natomiast jasne, czy nowelizację należy stosować do wszystkich umów z podwykonawcami zawieranymi od 1 czerwca 2017 r., czy też tylko do tych umów, które dotyczą inwestycji budowlanych realizowanych w oparciu o umowę o roboty budowlane zawarte od 1 czerwca 2017 r.

Ustawa w tym zakresie stanowi, że "do umów o roboty budowlane zawartych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę na podstawie takich umów, stosuje się art. 6471 ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym". (art. 12 ustawy nowelizującej).

Takie brzmienie przepisu może uzasadniać twierdzenie, że zmieniona regulacja znajdzie zastosowanie do odpowiedzialności solidarnej na podstawie: (a) umów między inwestorem (zamawiającym) a wykonawcą zawartych od 1.06.2017 r., (b) umów między wykonawcą a podwykonawcą zawartych od 1.06.2017 r. (także, gdy umowa z inwestorem została zawarta przed 1.06.2017 r.) oraz do (c) umów między podwykonawcą a dalszym podwykonawcą zawartych od 1.06.2017 r. (także, gdy umowa z inwestorem została zawarta przed 1.06.2017 r.). W świetle brzmienia przepisów nie jest wiadome, czy orzecznictwo przyjmie wariant (a), czy (b) i (c) powyżej. Wątpliwości wynikają stąd, że przepis wprowadzający stanowi o "umowach o roboty budowlane zawartych przed" 1.06.2017 r. oraz "odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia za roboty budowlane wykonane przez podwykonawcę na podstawie takich umów".

Z jednej strony uzasadnienie wprowadzenia przepisu przejściowego na etapie senackim mogłoby sugerować, że czynnikiem decydującym o tym, czy stosujemy stare, czy nowe przepisy jest data zawarcia umowy pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą, gdyż mowa tu o odpowiedzialności inwestora "na podstawie", w związku z umową zawartą przed jej wejściem w życie [wariant (a)]. Z drugiej jednak strony brzmienie ustawy uzasadnia również tezę, że odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy "na podstawie takich umów" może się odnosić do odpowiedzialności za zapłatę wynagrodzenia podwykonawcy z umowy podwykonawczej zawartej przed wejściem nowelizacji w życie. W tym przypadku kluczowa dla zasad odpowiedzialności solidarnej byłaby data zawarcia umowy podwykonawczej [wariant (b) i w konsekwencji (c)]. Niestety, podobnie jak w przypadku wcześniejszej regulacji wątpliwości w tym zakresie rozstrzygnie dopiero orzecznictwo.

Istotne aspekty przesłanek odpowiedzialności solidarnej

Przesłanki solidarnej odpowiedzialności z perspektywy inwestora zostały przedstawione w poprzednim tekście. Patrząc na te przesłanki z perspektywy generalnego wykonawcy zwrócić należy uwagę, na ustawową możliwość bezpośredniego zgłaszania się przez podwykonawców do inwestora, bez konieczności pośrednictwa generalnego wykonawcy. Przy czym, także w przypadku bezpośredniego zgłoszenia się podwykonawcy do inwestora, inwestor swój sprzeciw powinien skierować zarówno do tego podwykonawcy, jak i generalnego wykonawcy. Tym samym generalny wykonawca będzie poinformowany o wymianie pism pomiędzy podwykonawcą a inwestorem. Ze względu na bezwzględny charakter obowiązywania art. 6471 k.c., generalny wykonawca nie będzie mógł w umowie zakazać podwykonawcom dokonywania bezpośrednich zgłoszeń inwestorowi.

Przesłanki odpowiedzialności solidarnej inwestora są dla generalnego wykonawcy istotne z tego względu, że stosować je należy odpowiednio w przypadku odpowiedzialności generalnego wykonawcy i podwykonawcy, za wynagrodzenie dalszego podwykonawcy. Otóż zgodnie z nowym art. 6471 § 5 k.c. "Przepisy § 1-4 stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykonawcy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy". Z redakcji tego przepisu można wysnuć wniosek, że w zakresie odpowiedzialności solidarnej wobec dalszych podwykonawców generalny podwykonawca wchodzi w pozycję prawną inwestora, odpowiadając wobec podwykonawców dalszych niezależnie od tego ostatniego. Oznacza to, że dalsi podwykonawcy mogą się do niego zgłaszać bezpośrednio. W przypadku chęci wyrażenia sprzeciwu co do takiego zgłoszenia, generalny wykonawca winien skierować go w formie pisemnej zarówno do swojego podwykonawcy, jak i do dalszego podwykonawcy. Sprzeciw ten powinien dotrzeć do obu tych podmiotów w terminie 30 dni od dnia otrzymania zgłoszenia przez generalnego wykonawcę, przy czym skutki zaniechania sprzeciwu nie są oczywiste (nie wiadomo, czy np. wykonawca może dalej angażować danego podwykonawcę, czy też sprzeciw wpływa wyłącznie na brak odpowiedzialności solidarnej).

Zgłoszenie, się przez (dalszego) podwykonawcę nie będzie wymagane, jeżeli generalny wykonawca i jego podwykonawca określą w umowie, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego (dalszego) podwykonawcę.

Forma umowy z podwykonawcą

Umowa o roboty budowlane zawierana pomiędzy inwestorem a generalnym wykonawcą nie wymaga dla swojej ważności formy pisemnej. Oczywiście inaczej jest w przypadku umów zawartych w wyniku udzielenia zamówienia publicznego. W ich przypadku obowiązuje forma pisemna pod rygorem nieważności (art. 139 ust. 2 PZP). W tym przedmiocie nowelizacja nic nie zmienia.

Nowelizacja znosi natomiast wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności dla umów zawieranych przez generalnego wykonawcę z jego podwykonawcami, a także pomiędzy dalszymi podwykonawcami. Fakt zawarcia umowy z podwykonawcą i jej treści w stosunkach między przedsiębiorcami będzie mógł być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi. Niestety, daje to naszym zdaniem pole do pewnych nadużyć, które jednak są korygowane tym, że odpowiedzialność inwestora (a generalnego wykonawcy wobec dalszego podwykonawcy) za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia ograniczona jest do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane.

Roszczenia regresowe

Nowelizacja nie wnosi zmian, co do zakresu roszczeń regresowych inwestora wobec generalnego wykonawcy w przypadku zaspokojenia przez inwestora roszczenia podwykonawcy o zapłatę wynagrodzenia. Warto przypomnieć, że inwestor ma pełny regres wobec generalnego wykonawcy w przypadku zaspokojenia podwykonawcy. Podobnie sytuacja wygląda w przypadku zaspokojenia przez inwestora dalszego podwykonawcy. Roszczenia regresowe przysługują także generalnemu wykonawcy wobec jego wykonawcy, w przypadku zaspokojenia dalszego podwykonawcy.

Odmiennie sytuacja wygląda, gdy generalny wykonawca działa, jako konsorcjum kilku podmiotów. W tej sytuacji, to inwestorowi przysługiwać mogłoby roszczenie regresowe, względnie odszkodowawcze wobec wszystkich konsorcjantów w przypadku umów zawieranych w trybie zamówień publicznych, gdy byłoby to uzasadnione umową zawartą pomiędzy inwestorem a konsorcjum.

Podsumowanie

Analiza nowych przepisów nastręcza wiele wątpliwości. Jakie są skutki dokonania zgłoszenia po rozpoczęciu robót? Jaki skutek wywoła spóźniony sprzeciw? Jak szczegółowo musi być określony w zgłoszeniu przedmiot robót, aby uznać, że spełnia on wymogi zgłoszenia? Konkretne odpowiedzi na te i inne pytania przyniesie dopiero orzecznictwo w najbliższych kilku latach.

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie




cire
©2002-2017
Agencja Rynku Energii S.A.
mobilne cire
IT BCE